De dag van de Fitna!

Vorige week donderdag was de Turkse minister van buitenlandse zaken, Ali Babacan in Leiden. Hij gaf in het Kamerlingh Onnes gebouw een prachtige lezing over de relatie tussen Turkije en de Europese Unie. Hij vertelde niet alleen wat er in Turkije tot nu toe gedaan is in het aanpassingsproces van Turkije met de EU, maar ook over de historische, culturele en ideologische banden van Turkije met Europa.

Hij was overtuigend genoeg met zijn concrete voorbeelden en strakke argumenten in zijn pleidooi voor Turkije’s lidmaatschap. Zo overtuigend zelfs dat je na zijn lezing automatisch in jezelf gaat denken dat Turkije’s lidmaatschap aan de Eu niet alleen een historische noodzaak is, maar ook een morele. Tenminste, als je wilt dat je kinderen, en de generaties na hen in een wereld opgroeien waar vrede en democratie heersen, een wereld zonder geweld, zonder oorlogen, zonder onrecht. Een wereld waarin mensen uit verschillende landen, culturen, beschavingen samenwerken aan duurzame oplossingen voor de eeuwige problemen van de mensheid zoals ziektes, armoede, honger, milieuvervuiling. Volgens Ali Babacan, (tevens al jaren de hoofdonderhandelaar van Turkije met de Eu.) is ‘diversiteit’ in een dergelijke wereld werkelijk een ‘rijkdom’, omdat het op de krachtigst mogelijke basis gebouwd is: de gedeelde universele waarden, zoals mensenrechten, vrijheid en democratie.
Sommige van ons kennen deze toekomstdroom, het hoogste menselijke ideaal, heel goed, maar ook als het hoofdthema van de moderne Amerikaanse mythologie, ik bedoel natuurlijk, de televisieseries the startrek enterprise. Een ideaal, alleen voor degenen onder ons, die na het einde van de geschiedenis nog steeds schaamteloos een idealist durven te zijn!

Maar kan de vrede in de wereld ooit werkelijkheid worden? Volgens Babacan is Turkije’s lidmaatschap aan de Eu, dé grote stap die genomen moet worden op weg naar deze gedroomde wereld. Het proces zal lang duren, zei hij, en het vereist van beide partijen hard werk, geduld, moed, openhartigheid, en vooral realisme. Ja, realisme. Gaat het dus niet daar altijd mis met onze hedendaagse idealisten?
Zie Hirsi Ali bijvoorbeeld, of zelfs Wilders, die zeggen dat zij ons wakker willen schudden.
Maar goed, je krijgt eigenlijk na zo een lezing de neiging om even te dagdromen. Niet perse over een Eu met Turkije, maar over de wereld waar het uiteindelijk om gaat. Ik liep na de lezing snel naar buiten om te roken. Het was koud en het regende, maar anders dan gewoonlijk had ik daar helemaal geen last van, ik voelde me goed. Ik had een realistisch afgewogen dosis van een gezond ouderwets idealisme in mij geïnjecteerd. Terwijl ik van mijn eigen zelfvernietigende gewoonte aan het genieten was, reisde ik even weg van deze oorlog-, geweld- en ellenderijke wereld waarin we leven. Ik was helemaal in gedachten verzonken toen ik ineens wakker geschud werd door een vriendin van me, Ayse. Ze kreeg per sms een bericht binnen met het nieuws: Wilders wil in debat met de moslims! Zijn film is uit, op internet te zien. Hij scheurt, in de film, een pagina uit een telefoonboek en vraagt de moslims om pagina’s uit hun heilige boek, de koran, te scheuren. Zo sta je dan ineens werkelijk tussen de twee werelden in, die zoveel van elkaar verschillen. Die van Babacan die zegt dat er geen snelle oplossingen zijn (hardwerken, geduld, moed, openhartigheid en realiteitszin) en hij weet hoe moeizaam het gaat met de implementatie van mensenrechten, vrijheden en updated-democratie in een land met een moslimmeerderheid die niet gewend is om vrij te zijn, of vrij te denken; en; de wereld van Wilders, de man die verwend is met grenzeloze vrijheden, die zegt dat we de oorloog tegen terreur en geweld zouden kunnen winnen als de moslims pagina’s uit de koran zouden scheuren.

Ayse vroeg me voor de grap: ga jij of ga ik? In ‘debat’ met Wilders bedoelde zij. Eigenlijk wilde geen van ons in debat met hem. Waarom niet? Ik mag natuurlijk niet namens Ayse spreken, maar mijn persoonlijke reden zou zijn: geen van de moslim deelnemers van het Nederlandse debat heeft daarmee ooit iets bereikt of is daarmee gelukkig geworden. Onafhankelijk van het feit of ze nu de islam verdedigden of juist bekritiseerden, werden de levens van de moslim deelnemers aan het debat onnodig gecompliceerd gemaakt. Hun ideeën, hun bijdragen, hun pogingen werden eigenlijk nooit echt serieus genomen. Velen werden bedreigd. Sommigen hebben hun banen verloren. Anderen kwamen in AIVD rapporten terecht. De kans op een goede carrière buiten het debat, waaraan ze tot dat moment hard hadden gewerkt is dus voorgoed verloren gegaan.

Achter deze mensen staan geen enorme netwerken, ook geen belangrijke vrienden. En wanneer ze hulp van anderen ontvingen werden ze verdacht gemaakt of onbetrouwbaar verklaard. Alle allochtonen in het debat zijn in Nederland uiteindelijk niet serieus te nemen excuus allochtonen. Van hen verwacht je eigenlijk niet veel. Daarom zie je alleen nog die lollige moslimdames, vrouwen van halal of zoiets, op de televisie, die behalve hun gezichten en handen alles streng bedekken, (omdat ze de bescheidenheidsplicht van de islam op deze visuele wijze uitvoeren) en om hun moeilijke positie tussen de werelden in te kunnen bewaren, steeds van die hoofddoekgrapjes moeten maken en op de televisie met autochtonen over hun moslim gevoelens spreken.
De rest van de moslims die aan een debat met Wilders mee zouden kunnen doen zijn in feite net zo bang als de niet-moslims of de homoseksuele deelnemers. Vergeet niet dat de meeste slachtoffers van de moslimextremisten, terroristen, gewoon moslim zijn. Meestal ook geleerde ‘gematigde’ moslims. In de film van Wilders zien we dat niet. De aanslagen in New-york en Madrid laat hij wel zien. Maar de aanslagen in Istanboel, in Bagdad en in vele andere steden in de islamitische wereld krijgen we niet te zien.

Hoe voelt het kijken naar Fitna?

Ik heb de film de dag daarna pas kunnen zien. Ik kon mijn tranen niet inhouden. Vooral bij de onthoofdingscènes. Misschien ben ik toch veel te gevoelig in vergelijking met de moslims die in Nederland getogen zijn. Ook kennelijk in vergelijking met de niet-moslims die op de televisie beweren dat de film toch meevalt. Een niet-moslim voelt zich misschien bedreigd, voelt misschien angst, of woede wanneer hij naar de film kijkt. Maar het voelt toch wel heel anders, geloof me, als je jezelf ziet als een cijfer uit de statistieken waar, volgens Wilders, de Nederlanders zo bang voor zouden moeten zijn.

Het is ook zo dat je, wanneer je als een gelovige moslim naar deze beelden kijkt, vooral een diep verdriet voelt. De pijn die je voelt is diep omdat je ziet hoe de geweldpredikers je religie misbruiken. Deze pijn komt dus als extra, gewoon bovenop de rest, angst, woede, onveiligheid. Het is misschien daarom dat geen van de moslims in de media zei, dat hij/zij zich door Wilders’ film gekwetst, of beledigd voelde. Moslims werden tot nu toe in de discussies al vele malen gekwetst, door velen. Maar de pijn die onze eigen broeders en zusters ons aandoen is ondragelijk, ik bedoel de moslims die blindelings in de imams met zwaarden geloven, de gehypnotiseerde jonge mensen die Wilders laat zien, die zich laten misbruiken door deze geweldpredikers met zoveel machtwellust en oorlogszucht. En de machteloosheid die je dan voelt. Geloof me, als ik wist dat ik geweld en terreur door het wegscheuren van koran pagina’s kon bestrijden, zou ik dat onmiddellijk doen. Om te voorkomen dat de islam steeds zo misbruik wordt.
En dan komen daar ook nog de specifieke beledigingen van Wilders bij. Bijvoorbeeld: aan het eind verandert het woord ‘fitna’ in ‘fin’. Zo flauw! Deze film is dus een grap? Zo lijkt het in eens aan het eind, als je ziet wie de film samen met Wilders gemaakt heeft: Scarlet Pimpernel! Ik vermoed dat de moslims die de film gezien hebben dat detail niet echt opmerken of niet weten om wie het hier gaat. Scarlet P is de codenaam van een Engelse aristocraat, -en van zijn netwerk- die tijdens de Franse revolutie, de Franse aristocraten hielp en zoveel mogelijk van deze ter guillotinedood veroordeelde blauwbloedige mensen naar het veilige Engeland smokkelde. (de tijd dus waarin het woord ‘terreur’ voor het eerst gebruikt werd om de dodelijke sfeer in Frankrijk van toen aan te duiden,) Deze naam samen met het woord ‘fin’ maakt de film fitna tot een gemene, flauwe grap. Een grap die bedoeld is om sympathie te verzamelen, of stemmen te winnen van boze, en ontevreden niet-moslims in Nederland. Deze film is niet bedoeld om moslims te provoceren tot geweld. Dat is duidelijk. Maar waarom probeert men steeds in de discussie over de film, inschattingen te maken van het geweld dat hij van ‘de geprovoceerde’, ‘gekwetste’ moslims verwacht? Dat komt dus puur door de epidemische vooroordelen over moslims. Niemand denkt aan het waarschijnlijkere geweld tégen de moslims.

Moslims in Nederland kunnen zeker Wilders’ cynische visie en zijn foute vertalingen van de koran verzen verdragen. (‘Terroriseren’ bijvoorbeeld, helemaal aan het begin van de film, dat moderne Franse woord weer, in plaats van ‘laten afschrikken’ zoals het in de koran staat, om een oorloog juist te voorkomen)

Alsof de koran, in de islamitische wereld zonder uitgebreide kennis van de islamitische theologie, zomaar letterlijk en fragmentarisch gelezen wordt, of mag worden, ontkent Wilders ook het bestaan van de islamitische theologie, filosofieën en de gangbare interpretaties van het woord. Dat is misschien ook beledigend. Maar geen moslim zou zich door deze belediging geprovoceerd voelen tot geweldpleging. Wilders provoceert, denk ik, niet de moslims, maar vooral de jongere niet-moslim kijkers tegen moslims. Die gaan onder invloed van alcohol of drugs weer een islamitische school, of een moskee in brand steken. Ik hoop, net als iedereen, dat de schade die deze anti islamitische propaganda film van Wilders zal veroorzaken, zeer beperkt blijft. Helemaal onschadelijk of onschuldig kan de film nu niet meer worden, vanwege de discussies die aan de film vooraf gingen. De wereld weet nu bijvoorbeeld dat wij een extreem rechtse politieke partij in de tweedekamer hebben. Zo wordt Wilders genoemd bij de nieuwsberichten in vele landen, waaronder Turkije. Dat is voor mij persoonlijk net zo kwetsend, als Wilders’ vergelijking van de islam met fascisme, en zijn vergelijking van het boek van Mohammed met dat van Hitler. Maar ik ga toch geen zelfmoordaanslag plegen. Ayse ook niet denk ik.

Sevtap Baycil
Sevtap Baycili is een Turks-Nederlandse filosofe en schrijfster
Deze columns is uitgesproken tijdens de debatavond op 4 april